| Startuj z nami | Dodaj do ulubionych | Super Księga Gości | Forum dyskusyjne | Chat | Newsletter | Powiadom znajomego | Poczta | Słupsk Wyszukiwarka | Facebook | Youtube | Google+ | Polski English Deutsch
Wybrzeże Słowińskie Super Słupsk Logo Kiedyś Wojewódzki Teraz Słupsk Słupsk Ratusz Słupsk Wojewódzki
- | - Kiedyś Księstwo - Kiedyś Stolp - Kiedyś Wojewódzki - Teraz Stolica Wybrzeża Słowińskiego - Super Miasto - Super Prezydent - Super Słupsk - | -
Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk

Super Słupsk


Super Słupsk On-line Super Słupsk / Kiedyś Stolp



...Kiedyś Stolp

Toponimia
Nazwa miasta pochodzi od nazwy rzeki. Etymologicznie wiąże się ze słowem "słup", które wskazuje powiązane z wieżą lub elementem budynku obronnego wybudowanego na brzegu rzeki. Inna teoria głosi, że domostwa, ze względu na podmokły teren, wznoszono na słupach. W języku kaszubskim miasto nosiło nazwę Stolpsk, które zostało przyjęte przez Niemców i przetransformowane na Stolp.

Średniowiecze
Pierwsze ślady osadnictwa z rejonu Słupska pochodzą z epoki brązu. Początek miastu dał gród posadowiony na stożkowatym wzgórzu w rozwidleniu Słupi (od 1872 znajduje się w tym miejscu kościół pw. św. Ottona), w pobliżu przeprawy przez rzekę na trakcie handlowym łączącym m.in. Kołobrzeg ze wschodem. Na podgrodziu znajdowała się niewielka osada, otoczona przez nieprzystępne bagna i trzęsawiska. Warownia ta powstała w VIII w. i istniała do XIII wieku. Posiadała ona kształt zbliżony do koła o podstawie wyniesienia 50 × 60 m i powierzchni użytkowej majdanu ok. 1300 m2. Gród ten posiadał sztuczne umocnienia w postaci wału drewniano-ziemnego, w dolnej części wzmocnionego konstrukcją kamienną. Starsza zabudowa majdanu uległa zniszczeniu już podczas wznoszenia książęcego obiektu obronnego, który w XIII wieku był głównym ośrodkiem kasztelani słupskiej i rezydencją księcia. Z kolei w wieku XIV, kiedy to Słupsk dzierżawili Krzyżacy (lata 1329-1341), na terenie grodu znajdowała się siedziba komtura krzyżackiego.
W XIII i XIV w. Słupsk kilkakrotnie zmieniał przynależność państwową. Około 1236 wraz z całą ziemią słupsko-sławieńską wszedł w skład Pomorza Wschodniego (Gdańskiego). W II połowie sierpnia 1265 gród otrzymał od księcia gdańskiego Świętopełka prawa miejskie (lubeckie). Akt ten zapoczątkował proces zasiedlania miasta przez niemieckich kolonistów. W 1281 r. Mściwój II powierzył premonstratensom z Bukowa kościół parafialny św. Piotra w Słupsku. W wyniku bezpotomnej śmierci ostatniego księcia Pomorza Gdańskiego Mściwoja II w 1294 Słupsk znalazł się w granicach Polski. Pozostawał w nich do 1307, kiedy na skutek zdrady Święców przeszedł w ręce margrabiów brandenburskich.
9 września 1310 w miejscowości Krępcewo pod Pyrzycami nowi właściciele wystawili przywilej relokacyjny, który potwierdził prawa miejskie. Lokowany Słupsk uzyskał samorząd miejski z władzą wójtowską i radą miejską, nadania ziemskie (jego uposażenie ziemskie zostało zwiększone o 200 łanów), oraz odcinek rzeki Słupi długości 19 km: od grodu do ujścia, wraz z pięciometrowymi pasami ziemi na obu brzegach. Umożliwiło to prowadzenie gospodarki morskiej.
Po zwycięskiej wojnie z Brandenburgią w 1317 Słupsk przeszedł pod panowanie książąt zachodniopomorskich. Wkrótce jednak, bo w 1329, książęta Otton I i Barnim III oddali na 12 lat miasto wraz z całą ziemią w zastaw zakonowi krzyżackiemu. Władza zakonu była dla społeczeństwa ziemi słupskiej uciążliwa, więc kiedy nadszedł termin uregulowania długu, a książę Bogusław V nie zgromadził całej sumy, rycerstwo, mieszczaństwo i duchowieństwo wykupiło miasto z rąk krzyżackich.
W 1342 Słupsk ponownie wszedł w skład Pomorza Zachodniego. W 1368 miasto uzyskało od księcia Bogusława V przywilej menniczy, co oznaczało formalne wyodrębnienie się Księstwa Słupskiego. Słupsk został książęcą rezydencją. Władcą został Bogusław V, który jako pierwszy podjął się budowy zamku.
Budowę przerwano wraz ze śmiercią władcy w 1373. Stała siedziba książęca znajdowała się w Darłowie. Po Bogusławie V rządy w księstwie objął Kazimierz (Kaźko) IV, wnuk Kazimierza Wielkiego, będący również kandydatem do tronu polskiego. Rządził krótko, do swojej śmierci w roku 1377.
W 1382 podczas zjazdu przedstawicieli miast hanzeatyckich w Strzałowie delegacja ze Słupska złożyła prośbę o przyjęcie do Hanzy. W ten sposób kupcy słupscy uzyskali przywileje w portach przynależne członkom związku oraz rozszerzenie zachodnich i północnych rynków.
16 kwietnia 1477 miasto padło ofiarą wielkiego pożaru, który strawił je niemal całkowicie (ocalały jedynie cztery budowle). W pożarze spłonął m.in. oryginał dokumentu margrabiów brandenburskich z 9 września 1310, w którym dokonano powtórnej lokacji miasta na prawie niemieckim. Ogień wybuchł w warsztatach tkaczy i w ciągu krótkiego czasu rozszerzył się na całe, zbudowane podówczas prawie wyłącznie z drewna miasto.

Dzieje nowożytne
Do czasów reformacji mieszkańcy Słupska wyznawali katolicyzm – w mieście nie przetrwały tradycyjne wierzenia Pomorzan. W początkach XVI w. doszło w mieście do zaburzeń na tle społecznym i religijnym. Najostrzejszą formę przybrały one w latach 1524-1525, gdy zbezczeszczono kościół pw. NMP. Większość mieszkańców miasta przyjęła wówczas luteranizm.
W XVII i XVIII miasta nie ominęły wojny. W 1630 podczas wojny trzydziestoletniej, do Słupska wkroczyli Szwedzi. Miasto zostało obciążone kontrybucjami i kosztami zakwaterowania wojsk, a rabunki, epidemie i pożar pogłębiły jeszcze kryzys. W trakcie wojny, w 1637, wygasła miejscowa dynastia Gryfitów. Pomorze Zachodnie zdołało zachować samodzielność do 1648, tj. do zawarcia pokoju westfalskiego. Ostatecznie miasto wraz ze wschodnią częścią księstwa w znalazło się w granicach Elektoratu Brandenburgii. Sytuacja miejskiej gospodarki po zakończeniu wyniszczającej wojny trzydziestoletniej i przybyciu francuskich hugenotów uległa znacznej poprawie.
W 1798 zbudowano w mieście – kosztem prawie ośmiu tysięcy talarów – budynek nowego ratusza miejskiego, czym władze ówczesnego Stolpu zdenerwowały swoich zwierzchników w ówczesnym Szczecinie, dla których był to niegodny naśladowania przykład rozrzutności w mieście liczącym sobie wtedy ledwie 5000 mieszkańców.
Ponowny kryzys i osłabienie miasta miały miejsce podczas wojny siedmioletniej oraz podczas wojen napoleońskich, które również nie oszczędziły miasta. W 1807 miasto, które było punktem oporu pruskiego przeciwko Napoleonowi, zostało zdobyte przez żołnierzy polskich pod dowództwem generała Michała Sokolnickiego. 18 lutego 1807 doszło do zażartych walk atakujących miasto oddziałów polskich z obrońcami w rejonie dzisiejszej Bramy Młyńskiej dowodzonymi przez kapitana Gutzmerowa. W historii zachowało się nazwisko Bonawentury Jezierskiego – jednego z poległych po stronie atakujących. Po ściągnięciu kontrybucji, po dwóch tygodniach żołnierze polscy opuścili miasto.
W 1816 miasto stało się siedzibą powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej, a 1 kwietnia 1898 zostało wyłączone z powiatu i przekształcone w powiat grodzki.
W XIX w. sytuacja miejskiej gospodarki uległa znacznej poprawie. Dobra koniunktura gospodarcza i dynamiczny rozwój Prus sprzyjał rozwojowi miasta. Rozbudowano przemysł. Mimo zdegradowania miasta do roli ośrodka administracyjnego powiatu (siedziba władz rejencji znajdowała się w Koszalinie, a prowincji – w Szczecinie), Słupsk był drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w regionie, zajmował również drugie miejsce pod względem liczby ludności. W latach 1869-1870 zbudowano w Słupsku pierwszą linię kolejową relacji Szczecin – Gdańsk. Rozwinęło się również budownictwo. W XIX wieku granice miasta przesunęły się znacznie w stosunku do średniowiecznych. Budownictwo i przemysł koncentrowały się w pierwszej kolejności wzdłuż utwardzonej w 1835 drogi Szczecin – Gdańsk oraz przy drodze prowadzącej do dworca kolejowego (obecnie ulica Wojska Polskiego). Kolejne budynki, wznoszone przy tej ulicy, znanej jako "Bahnhofstrasse", w miarę "zbliżania się" do centrum miasta były coraz okazalsze. W 1831 władze miejskie zrzekły się na rzecz państwa pruskiego wszelkich praw do portu w Ustce, dotąd stanowiącego własność miasta. Jedną z bardziej ambitnych operacji, mających na celu powiększenie użytecznego gospodarczo obszaru miasta, było przeprowadzone w latach 1847-1855 osuszenie rozległego bajora, leżącego na południowy zachód od najmłodszej z jego czterech bram i znanego jako "Die Quebbe vor dem Neuen T[h]or". Przedsięwzięcia tego rodzaju miały miejsce w mieście również wcześniej (np. w XVIII wieku osuszono sztucznie obszar, na którym stanął następnie budynek znany później jako siedziba Bractwa Strzelców Miejskich) i później (w 1927 osuszono sztucznie obszar, zajmowany dziś przez słupską Szkołę Policji), ale kilkuletnie zmagania z "Quebbe", ukończone ostatecznie w latach 1852-1855 przez mistrza piekarskiego nazwiskiem Wienandt, weszły na trwałe do historii miasta. W 1851 powołano w mieście komisję do spraw nadania stałych i oficjalnych nazw jego ulicom oraz ponumerowania stojących przy nich budynków.
W 1901 oddano do użytku ratusz, a w 1903 budynek obecnego starostwa powiatowego. W latach 1903-1910 rozbudowano sieć wodociągową i kanalizacyjną, wybudowano też mechaniczną oczyszczalnię ścieków. W 1910 roku wyjechał na ulice miasta pierwszy tramwaj. Ważnym wydarzeniem w dziejach miasta była wizyta cesarza Wilhelma II, który we wrześniu 1910 przybył na uroczystości 600-lecia nadania praw miejskich przez książąt brandenburskich. Niedługo po wizycie cesarza przy placu Stephana (dziś: placu Zwycięstwa) stanął duży dom handlowy firmy "Gustav Zeeck". Budynek istnieje do dziś, a wraz z nim wciąż działająca, drewniana winda. W 1912 przeprowadzono w mieście bardzo ciekawą operację – przeniesiono mianowicie na nowe miejsce Kaplicę Szpitalną pw. Św. Jerzego. Budowla ta, stojąca uprzednio przy dzisiejszej ul. Tuwima, została przeniesiona na plac, powstały po zniwelowaniu tzw. Schmatzkenbergu (pol. Wzgórze Jagniąt) w związku z wytyczeniem tzw. Kublitzer Chaussee - ulicy prowadzącej do ówczesnej wioski Kublitz (dziś: Kobylnica).
Liczba mieszkańców wzrastała bardzo szybko, w 1914 osiągnęła 34 430 osób.

Dwudziestolecie międzywojenne i II wojna światowa
Działania I wojny światowej oszczędziły miastu zniszczeń. Już w początkach 1919 wznowiono funkcjonowanie komunikacji tramwajowej. Jednak rozwój miasta, mimo znacznego przyrostu liczby ludności, został zahamowany.
W 1926 NSDAP wystąpiła w mieście publicznie, zyskując wielu zwolenników.
W listopadzie 1938, podczas "nocy kryształowej", w Słupsku spalono m.in. miejscową synagogę, budowlę zaprojektowaną przez architekta Eduarda Kocha, od 1902 stojącą przy dzisiejszej ulicy M. Niedziałkowskiego (dawniej Arnoldstrasse).
Wybuch wojny w 1939 zahamował rozwój miasta. Podczas wojny do miasta sprowadzano robotników przymusowych z krajów okupowanych, m.in. do założonego tu obozu pracy, a od 26 sierpnia 1944 r. także filii obozu koncentracyjnego Stutthof (podobóz Aussenarbeitslager Stolp), do którego skierowano 382 mężczyzn i 239 kobiet, głównie Żydów z Łotwy, Czechosłowacji, Węgier, Austrii, Polski oraz Niemiec. Zamordowanym w czasie wojny poświęcono obelisk w pobliżu dawnych zakładów naprawczych PKP.
Wobec zmieniającej się na niekorzyść Rzeszy sytuacji na froncie i ofensywy powietrznej aliantów, do Słupska i w jego okolice kierowano ewakuowaną ludność niemiecką. Tuż przed przybyciem do miasta wojsk radzieckich, 7 marca 1945 dokonano egzekucji w Lasku Południowym – rozstrzelano 22 przymusowych robotników. Wcześniej powieszono jeszcze dwie osoby. Te tragiczne wydarzenia upamiętnia pomnik. Dzień później do miasta wkroczyły oddziały 19. armii i 3. korpusu gwardii Armii Czerwonej. Miasto zostało zajęte bez walk, jednak żołnierze radzieccy celowo podpalali budynki w mieście, zwłaszcza na Starym Mieście. W efekcie zbrodniczych działań Sowietów zniszczeniu uległa znaczna część najstarszej, zabytkowej dzielnicy miasta. Niektóre budynki ze zgliszcz odbudowywano dopiero w latach 60. XX w., jak np. kościół św. Mikołaja (dzisiejsza biblioteka).


Zajęcie 9 mara 1945 r. miasta przez wojska ZSRR oznaczało rozpoczęcie nowego rozdziału w historii miasta.



Pobierz super plakat i super ulotkę o Super Słupsku?!



Źródło tekstu: Wikipedia, Super Słupsk, Wiem Encyklopedia, Słupsk On-line, Grupa Słowińskie Ltd.




Gry, tapety, aplikacje, polifonia i... wszystko na komórkę kliknij tutaj>>>


Web Informer Button

Super Słupsk

Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk Super Słupsk